درمان نازایی در زنان

درمان نازایی در زنان

درمان نازایی در زنان امروز دغدغه بسیاری از زوجین می باشد . با پیشرفت علم و تکنولوژی روش های جدیدی برای این مشکل وجود دارد  طبق بررسی های انجام شده 50 درصد موارد نازایی ها مربوط به زنان و 40 درصد مربوط به مردان و 10 درصد علل ناشناخته است . نازایی در بین زنان در سنین بالای 35 سال شایع می باشد و از هر 6 زوج ، یک زوج دچار ناباروری هستند حیوانات برخلاف انسان ها تا زمان مرگ بارور باقی می مانند.  قبل از پرداختن به نازایی در ابتدا بهتر است به نحوه بارور شدن زن بپردازیم .

درمان ناباروری زنان

چگونگی تبدیل تخمک به جنین

هر ماه یکبار یک تخمک در مدت 14 روز در داخل فولیکول خود به بلوغ می رسد و از تخمدان رها می گردد و وارد لوله های رحم می شود. که به این فرآیند تخمک گذاری می گویند. این تخمک بعد از تخمک گذاری به مدت 24 ساعت در داخل لوله های رحم زنده می ماند و فقط در صورتیکه در این مدت توسط یک اسپرم بارور شود می تواند به بقای خود ادامه دهد. حدود6-5 روز طول می کشد تا تخمک ( بارور شده یا نشده ) از لوله های رحم عبور کند و خود را به رحم برساند و اگر تخمک بارور شده باشد در پوشش دیواره رحم جایی برای خود پیدا می کند. سپس از هر تخمک گذاری ، دیواره رحم ضخیم تر می شود تا خود را آماده پذیرایی از تخمک کند. تخمک پس از آن رشد کرده و به جنین تبدیل می شود. و عدم حاملگی پس از یک سال نزدیکی بدون پیشگیری را نازایی گویند.

اختلالات غددی همراه با نازایی در زنان

یکی از راههای تشخیص نازایی شناخت بیماری هایی است که باعث اختلالات غددی می باشد و به همراه نازایی غالبا مشاهده می شود که به شرح ذیل می باشد :

  • خونریزی عملی رحم و سایر اختلالاتی که همراه با عدم تخمک گذاری دیده می شود.
  • قطع قاعدگی به هر دلیل
  • کمبود پروژسترون
  • کم کاری یا پرکاری غده تیروئید
  • اختلالات فوق کلیه ( بخصوص سندرم آدرنوژنیتال)
  • تومور لب قدای هیپوفیز

انواع رحم غیر عادی

  • رحم یک شاخی
  • رحم دو شاخی
  • رحم دیوار دار

تشخیص نازایی در زنان

یکی از راههای تشخیص نازایی توسط شخص بررسی ترشح موکوس بارور در گردن رحم می باشد . برای این منظور پس از ادرار کردن با دستمال کاغذی مقداری از موکوس واژن خود را بردارید و انگشت خود را به داخل موکوس بزنید و آنرا به آرامی بکشید تا حالت ارتجاعی آن را بررسی کنید. اگر مانند سفیده تخم مرغ بین انگشتتان ( سبابه و شست ) کشیده شود آن موکوس بارور است و اگر سست یا چسبناک (مانند چسب سریش ) باشد آن موکوس نابارور است .

بهترین زمان بارداری زنان

بهترین زمان برای رابطه جنسی و باردار شدن 12-14 بعد از پایان قاعدگی می باشد .

علائم نازایی در زنان

نازایی معمولا بدون علامت می باشد ولی شایع ترین علائم آن شامل مواردی به شرح ذیل می باشد :

  • اختلالات قاعدگی ( بی نظمی قاعدگی ، خونریزی شدید )
  • درد لگنی دوره ای
  • مقاربت دردناک
  • هیرسوتیسم ( پرمویی)
  • چاقی
  • گالاکتوره ( پر شیری )
  • ضعف و بیحالی
  • سیکل بدون تخمک گذاری
  • علائم ویریلیسم ( مردنمایی در زنان )

درمان ناباروری زنان

علل نازایی در زنان

  • عدم تخمک گذاری ( هیپوگنادسیم اولیه و ثانویه ) یا تخمک گذاری نامنظم
  • تغییرات هورمونی نامناسب: بسیاری از زنان در طی تخمک گذاری از مشکلات مختلف رنج می برند، شایع ترین آن زمانی است که انتشار تخمک از تخمدان و ضخیم شدن اندومتر در آماده سازی تخمک حاصل می شود این مشکلات ممکن است با استفاده از نمودارهای درجه حرارت بدن، کیت های پیش بینی تخمک گذاری و آزمایش خون برای تشخیص سطوح هورمونی تشخیص داده شود.
  • فیبروییدها ( لیومیومها ) یا پولیپ های رحمی
  • اختلالات هرمونی تخمدان
  • اختلالات هیپوفیز یا هیپوتالاموس
  • کم کاری یا پرکاری تیروئید
  • آندومتریوز ( 50 درصد علل است )
  • یائسگی زودرس
  • انسداد لوله های رحمی ( به دلیل عفونت ، التهاب ، جراحی و چسبندگی ها )
  • اختلالات کروموزومی
  • استروژن
  • فیبروز کیستیک
  • سفت بودن ( غلظت ) ترشحات رحم و اسید بودن بیش از حد ph آن
  • استفاده طولانی مدت از قرص های جلوگیری از باروری
  • استفاده از قرص جلوگیری از باروری هنگام بلوغ
  • چاقی
  • قطع قاعدگی
  • اختلال غده آدرنال ( فوق کلیه ) مانند آدیسون
  • کم خونی ها
  • کلامیدیا ( نوعی بیماری مقاربتی )
  • فاکتور تخمدان ( 20 درصد علل )
  • انحراف لگن خاصره
  • اورتریت (التهاب حالب )
  • یبوست به علت فشار روده روی رحم
  • سلیاک ( حساسیت مادرزادی و ارثی نسبت به گلوتن یا پروتئین غلات )
  • سندرم تخمدان پلی کیستیک
  • سوزاک
  • عفونت ها ( عفونت های خاصره ای و.. )
  • استفاده طولانی از IUD
  • اختلالات کبد
  • تورم رحم
  • انسداد یا ترکم رحمی
  • عفونت و زخم های احتمال رحم به دلایل بیماری التهاب لگن یا جراحی اخیر شکمی
  • لبنیات چرب ( 85 درصد علل )
  • داشتن برادر دوقلو ( 25 درصد علل )
  • کمبود ویتامین D ، کلسیم و نمک های معدنی قابل جذب
  • اختلال سیستم ایمنی
  • قطع سرخک پشت گوش
  • انسداد گلوی زهدان
  • پولیپ های رحمی و گردن رحم
  • PID مزمن
  • سابقه عفونت دستگاه تناسلی ( سل رحمی و لوله رحم )
  • چسبندگی لگن
  • داروها ( آرام بخش ، مورفین و.. )
  • حاملگی دیرهنگام بعد از ازدواج
  • تاخیر در ازدواج
  • پروتئین بالا
  • سندرم آنتی فسفولیپید
  • عدم آمادگی روانی زن به بچه دار شدن
  • هر نوع علل هیجانی و استرس که باعث فعالیت غدد درون ریز شوند.
  • آنتی باروریهای ضد اسپرم
  • انزال رو به عقب
  • کریپتور کیدیسم
  • مژه بدون تحرک
  • سندرم آشرمن
  • بدخیمی ها
  • صرع: طبق تحقیقات انجام شده، اختلالات تولید مثل و ناباروری در زنان مبتلا به صرع  دو یا سه برابر بیشتر از سایرین است. به این علت است که تشنجهای صرعی می تواند منجر به افزایش سطح پرولاکتین سرم و نوسان در هورمونهای تولید مثل زنان شود. حدود طبق گزارشات به دست آمده 50 درصد از زنان از اختلالات قاعدگی رنج می برند در حالی که چرخه تخمک گذاری نامنظم دارند که این موضوع  منجر به مشکلات حاملگی یا ناباروری می شود. روش جدید درمان ناباروری زنان می تواند به جلوگیری از مشکلات و عوارض حاملگی کمک کند.
  • باکتری لیستریا ( منابع : پنبه غیر بهداشتی ، کله پاچه ، گوشت نیم پز ، گوشت آماده، بستنی ساخته شده توسط دستگاه ، لبنیات غیر پاستوریزه ، سالاد آماده بسته بندی شده )
  • سالمونا ( منابع : زرده تخم مرغ یا تخم پرندگان به صورت خام ، سس مایونز ، گوشت پرندگان کم پخته شده )

علل لقاح پوک

در صورت یائسگی زودرس شدن تخمدان ها افزایش FSH 2 الی 4 روز قبل از قاعدگی می یابد  که روش بارور کردن تخمک فایده ای ندارد .

درمان ناباروری زنان

تشخیص ناباروری در زنان

  1. آزمایش خون

چندین آزمایش خون در شناسایی تعدادی از علل بالقوه ناباروری مانند سطح هورمونی غیرطبیعی، وجود تخمدان پلی کیستیک، مشکلات سرویکس و غیره مفید است.
2.  لاپاروسکوپی

این روش شامل بررسی پوشش خارجی رحم، تخمدانها و لوله فالوپ با قرار دادن یک دوربین فیبر نوری متصل به یک لوله نازک است که از طریق ایجاد سوراخ کوچک به اندازه سوراخ دکمه در ناحیه شکم می شود و تصاویری از رحم و اطراف آن به پزشک می دهد. لاپاروسکوپی به پزشک کمک می کند تا رشد غیرطبیعی بافت آندومتریوز در ناحیه لگن و سایر قسمتهای بدن  را ، مشاهده کند.

  1. هیستروسالپینگوگرافی (HSG)

شامل قرار دادن رنگ یا نمک در داخل دهانه رحم با استفاده از اشعه ایکس یا اولتراسوند به منظور بررسی انسداد لوله های فالوپی است.

درمان نازایی در زنان

استفاده از روش های کمک درمانی باعث درمان نازایی در زنان می شود که شایع ترین آنها به شرح ذیل می باشد :

  1. درمان نازایی با IVF

نوعی تکنیک باروری در محیط آزمایشگاه ( خارج از رحم ) برای زنانی که دچار آسیب دیدگی لوله های فالوپ یا مشکلات خاص دیگر هستند ، انجام می شود .

علل استفاده از درمان نازایی با ivf

IVF می تواند برای درمان ناباروری در بیماران زیر استفاده شود:

  • لوله های فالوپی مسدود شده یا آسیب دیده
  • ناباروری عامل مردان از جمله کاهش تعداد اسپرم یا تحرک اسپرم
  • زنان با اختلالات تخمک گذاری، نارسایی زودرس تخمدان، فیبروئید رحم
  • زنان که لوله های فالوپیشان حذف شده است .
  • افراد مبتلا به اختلال ژنتیکی
  • ناباروری با دلایل ناشناخته

مراحل درمان نازایی با IVF

پنج مرحله اساسی در IVF و انتقال جنین وجود دارد:

مرحله 1: داروهای باروری برای تحریک تخمک گذاری تجویز می شود. تعداد زیادی تخمک مورد نظر می باشند زیرا بعضی از تخمک ها پس از بازیابی رشد نمی کنند یا بارور نمی شوند بعد از گذشت مدت زمان مشخص سونوگرافی ترانس واژینال برای بررسی تخمدان ها استفاده می شود و آزمایش خون برای بررسی سطح هورمون مصرف می شوند.

مرحله 2: تخمک هایی که از طریق دارو رشد کرده اند از طریق جراحی کوچک از رحم خارج می شوند .برای تعیین محل دقیق تخمک ها از تصویربرداری فراصوت استفاده می شود سپس یک سوزن از طریق حفره لگن برای برداشتن تخمک ها از طریق لوله ها وارد رحم می شوند و تخمک ها خارج می شود . بعد از جراحی پزشک دارویی برای کاهش و تسکین ناراحتی احتمالی تجویز می کند.

مرحله 3: از مرد خواسته می شود تا نمونه ای از اسپرم خود را تهیه کند که برای ترکیب با تخمک آماده شود.

مرحله4: در یک تلقیح، اسپرم و تخمک در مجاورت هم و در یک ظرف آزمایشگاهی قرار می گیرد در برخی موارد که احتمال لقاح کمتری وجود دارد، ممکن است تزریق اسپرم داخل سیتوپلاسمی (ICSI) استفاده شود. از طریق این روش، یک اسپرم تنها به منظور دستیابی به لقاح به طور مستقیم به تخمک تزریق می شود. تخمک ها برای اطمینان از باروری و تقسیم سلولی انجام ، تحت نظارت قرار می گیرند. هنگامی که این اتفاق می افتد، لقاح صورت می گیرد

مرحله 5: تخمک حاصل از لقاح  به رحم زن منتقل می شود 3-5 روز پس از قراردادن تخمک از یک کاتتر یا لوله کوچک برای انتقال جنین به رحم استفاده می شود. این روش برای اکثر زنان بدون درد است، اگرچه برخی ممکن است گرفتگی خفیف داشته باشند. اگر روش موفق باشد، معمولا باروری در حدود شش تا ده روز بعد از قرار دادن جنین اتفاق می افتد.

  1. درمان نازایی با GIFT

انتقال گامت به داخل لوله ( انتقال درون رحمی گامت ) یعنی مخلوط اسپرم مرد با تخمک زن ، سپس انتقال به داخل لوله فالوپ

  1. درمان نازایی با IUI

تلقیح داخل رحمی (IUI) یک درمان باروری است که شامل قرار دادن اسپرم داخل رحم زن برای تسهیل باروری است. هدف از IUI افزایش تعداد اسپرم است که به لوله های فالوپی رسیده و پس از آن احتمال بروز لقاح را افزایش می دهد. این گزینه درمانی نسبت به روش های دیگر لقاح آزمایشگاهی ارزان تر است.

درمان ناباروری زنان

شايعترين دلایل IUI

  • کم يا کاهش تعداد و تحرک اسپرم
  • ناباروری با علت ناشناخته
  • در صورتی که زن دارای مشکلاتی در دهانه رحم مانند زخمی در مخاط گردن رحم داشته باشد که مانع از رسیدن اسپرم به رحم می شود.
  • اختلال انزال

نحوه انجام IUI در درمان نازایی زنان

قبل از تلقیح داخل رحمی، داروهای محرک تخمک گذاری توسط متخصص زنان تجویز می شود تا تخمک گذاری انجام شود.در این صورت مراقبت دقیق برای تعیین زمان تخمک گذاری لازم خواهد بود. سپس روش IUI بعد از تخمک گذاری انجام می شود، معمولا حدود 24-36 ساعت پس از افزایش هورمون LH که نشان دهنده تخمک گذاری است انجام می شود.
یک نمونه اسپرم توسط آزمایشگاه از مایع منی مرد تهیه می شود .این مایع در این محیط استریل می شود. سپس کاتتر برای قرار دادن اسپرم به طور مستقیم در رحم استفاده می شود. این فرایند، تعداد اسپرم را که در رحم قرار دارد به حداکثر می رساند، بنابراین احتمال تخمک گذاری را افزایش می دهد. روش IUI تنها چند دقیقه طول می کشد و باعث ناراحتی کم می شود.

میزان موفقیت درمان نازایی با IUI

موفقیت IUI به چندین عامل بستگی دارد. اگر یک زن و شوهر در هر ماه روش IUI انجام دهد، میزان موفقیت ممکن است به میزان 20٪ در هر چرخه برسد . متغیرهایی مانند سن زن، دلیل ناباروری و داروهای باروری از متغیرهای است که بر میزان موفقیت این روش تاثیر می گذارد .
با اینکه درمان با IUI  گزینه کم تهاجمی و ارزان تر از سایر روشهاست اما میزان بارداری آن کمتر از IVF است.
بعضی از زوج ها قبل از بررسی روش های ناباروری سعی می کنند از روش های سنتی و خانگی استفاده می کنند که توصیه می شود بدون مشورت با پزشک خودسرانه کاری نکنید زیرا علاوه بر اینکه تاثیری بر باروری ندارد ممکن است فرد را دچار آسیب های جدی کند که درمان را امکان پذیر نمی کند.

درمان ناباروری در مردان